Starters in de buitenschoolse opvang beginnen vandaag in een context die sneller en complexer beweegt dan vroeger. Nieuwe medewerkers moeten niet alleen hun plek op de werkvloer vinden, maar ook nog binnen het bredere lokaal BOA-verhaal. Mondeaan Matthias Van Acker, consultant vrije tijd met ruime BOA-expertise, en pedagogisch coach Nicole Vandeborne vertellen waar pedagogisch begeleiders en coaches typisch tegenaan lopen en hoe de start makkelijker kan verlopen.
Welke typische problemen ervaren opvangmedewerkers en wat heeft BOA daarmee te maken?
Nicole: “Pedagogisch begeleiders struikelen zelden over het werken met kinderen zelf. Ze beginnen met veel motivatie, maar worden soms snel overspoeld door alles errond. Je stapt als nieuweling in een organisatie met een eigen ritme: veiligheid, aanwezigheden, oudercommunicatie, afspraken met school, activiteiten, administratie, inclusie… Vaak komt dat allemaal tegelijk, waardoor ze het gevoel krijgen dat ze na week één alles al moeten kunnen’.”
Matthias: “Het BOA-decreet versterkt dat drukkend gevoel. Opvang maakt nu deel uit van een breder lokaal BOA-verhaal. Opvangmedewerkers moeten dus niet enkel leren draaien op de werkvloer, maar ook begrijpen hoe hun werk past in de lokale regie, kwaliteitsverwachtingen en de implementatie van het decreet. De lat voor kwaliteitszorg ligt hoger, er zijn meer afspraken en procedures en je werkt in een groter netwerk met scholen, verenigingen en andere diensten. Dat is verrijkend, maar zonder heldere rolafspraken en goede begeleiding kan het overweldigend zijn.”
Waar liggen de moeilijkheden in de eerste weken?
Nicole: “De eerste weken zijn vaak intens. Medewerkers krijgen veel info, maar niet altijd in een goede volgorde. Door personeelsdruk draaien ze ook snel volledig mee, nog vóór ze zich zeker voelen. Tegelijk moeten ze een teamcultuur leren lezen. ‘Zo doen wij dat hier’ is voor vaste medewerkers vanzelfsprekend, maar voor een nieuweling totaal niet. En dan zijn er meteen ook oudervragen op drukke momenten… Zonder vangnet ga je snel twijfelen aan jezelf, terwijl dat net de fase is waarin steun cruciaal is.”
Hoe kunnen opvangorganisaties en lokale besturen zich daarop voorbereiden?
Matthias: “Het begint met een bewuste en gefaseerde onboarding. Geef de medewerkers niet alles in week één, maar laat hen eerst landen in de basiswerking en veiligheid. Bouw daarna verder met teamafspraken en oudercommunicatie, en pas later met administratie, inclusie, kwaliteitskader en het bredere BOA-verhaal.”
Nicole: “Praktische houvast helpt: een startersmap met routines, contactpersonen en voorbeeldsituaties kan het verschil maken tussen ‘ik moet dit zelf uitzoeken’ en ‘ik heb een kompas’. Een mentor of pedagogisch coach kan dat kompas ook bieden aan de medewerker. In onze trajecten maken we dat samen met teams concreet: leerlijnen, tools, rolafspraken en coaching die starters stap voor stap sterker maken.”
Welke rolafspraken moeten er dan zijn?
Matthias: “Veel pedagogische medewerkers zitten in een soort van ‘rolshock’: ze weten nog niet goed waar hun verantwoordelijkheid begint en eindigt. Moet ik enkel begeleiding krijgen, of mag ik zelf initiatief nemen om na te denken rond inclusie of kwaliteit? Als die verwachtingen niet expliciet zijn, ga je het zelf invullen. Dan krijg je twijfel en voorzichtigheid, terwijl je net wil dat mensen met vertrouwen groeien. In onze coaching trajecten merken we dat rolshock vaak verdwijnt zodra je samen duidelijk maakt: dit is jouw kernrol en dit zijn je steunpunten.”
Wat hebben BKO-medewerkers en coördinatoren vooral nodig om hun rol goed te kunnen opnemen in de toekomst?
Nicole: “Voor de toekomst zien we vooral begeleiding die dicht bij de praktijk staat. BOA is een verandering die je niet ‘vanop papier’ implementeert. Medewerkers en coördinatoren hebben baat bij praktische trajectbegeleiding, liefst in werkgroepen, waarbij een expert mee richting geeft, knelpunten helpt ontwarren en teams stap voor stap ondersteunt in hun groei.”
Matthias: “Daarnaast hebben teams tools en methodieken nodig die BOA concreet maken. Denk aan instrumenten om samen een visie te ontwikkelen, het lokale aanbod en de noden scherp te analyseren, en kwaliteit systematisch op te volgen. Zulke handvaten geven houvast, zeker wanneer je met nieuwe rollen en partners werkt.”
Nicole: “Ten slotte draait het om samenwerking en verankering. BOA vraagt een sterk netwerk met scholen, verenigingen en andere lokale diensten. Dat lukt pas als je daar duidelijke structuren voor opzet, goed communiceert en ook kinderen en ouders mee betrekt. Tegelijk moeten medewerkers de competenties krijgen om die regierol waar te maken: projectmatig werken, beleidsmatig denken en participatief handelen.”
Wat is jullie finale boodschap aan medewerkers die vandaag starten in buitenschoolse opvang?
Matthias: “Je hoeft het hele decreet niet van buiten te kennen, maar je moet wel weten in welk verhaal je stapt. Wat is BOA in onze gemeente en waarom werken we zo? Welke afspraken liggen vast? Waar is er ruimte om te leren en dus ook fouten te maken?
Nicole: “Ik heb een heel praktische boodschap: weet bij wie je terecht kan met vragen. Als dat helder is, ontstaat er rust”
BOA-ondersteuning op maat
Het BOA-decreet brengt met al haar complexiteit ook uitdagingen en zorgen met zich mee voor lokale besturen en BKO’s. Daarom bieden wij gerichte opleidingen, coaching en zelfs tijdelijk management aan om BKO-teams te versterken. Zo helpen we lokale besturen om de doelstellingen van het BOA-decreet waar te maken: kwalitatieve, inclusieve en goed georganiseerde buitenschoolse opvang waar kinderen zich thuis voelen en medewerkers groeien in hun rol.
