Het BOA-decreet geeft lokale besturen de regierol over hun lokaal BOA-aanbod. In de praktijk betekent dat echter niet dat je “alleen maar” stuurt of coördineert. Een lokaal bestuur neemt bij de uitrol van BOA verschillende rollen op, vaak tegelijk en meestal met de mensen en structuren die er al zijn. Het gaat dus niet om vier nieuwe functies of vier extra aanwervingen, maar om vier invalshoeken van waaruit je als bestuur handelt.
Concreet treedt een lokaal bestuur op als regisseur, organisator, verbinder en controleur. Elke rol legt andere klemtonen: je werkt met andere partners, zet andere vaardigheden in en schakelt soms in een ander tempo. Door die vier rollen bewust te herkennen en te benoemen, krijg je meer grip op je BOA-aanpak én op de verwachtingen van je omgeving. In dit artikel zetten we de vier BOA-rollen helder op een rij en geven we tips om ze doordacht en werkbaar in te vullen.
1. De regisseur, of de dirigent van het lokale BOA-orkest
Als regisseur ben je verantwoordelijk voor het hele BOA-aanbod in je gemeente. Je bewaakt het overzicht en het totaalplaatje: je onderzoekt waar de noden liggen, brengt partners samen en zorgt voor een samenhangend beleid met kwaliteitsvolle output. Misschien zat je tot nu toe vooral in de actorrol en voelt deze regisseursrol nog wat onwennig aan. Een sterk lokaal samenwerkingsverband (LSV) helpt je om die rol goed op te nemen.
Wie een breed gedragen beleid wil, betrekt best zoveel mogelijk het lokaal samenwerkingsverband. Je kan samen met hen elke fase van je BOA-beleidsplanning doorlopen. Het LSV kan je input geven voor je omgevingsanalyse, rechtstreeks vanuit het BOA-speelveld, je adviseren bij de beleidsbepaling, mee het BOA-beleid uitdragen en ondersteunen bij de beleidsevaluatie. Een breed en divers LSV versterkt je om je regisseursrol neutraal en verbindend op te nemen.
2. De organisator, of de actor op het terrein
De kans is groot dat je als lokaal bestuur ook zelf activiteiten of opvang organiseert. In dat geval ben je niet alleen regisseur, maar ook organisator (actor). De uitdaging is om het evenwicht tussen die twee rollen goed te bewaken.
In die dubbele rol blijft neutraliteit belangrijk. Medewerkers die zelf aanbod organiseren in een deel van het BOA-domein, hebben het vaak moeilijker om de neutrale regisseursrol op te nemen. Zorg daarom voor transparante procedures, een helder kwaliteitskader en een duidelijke scheiding van rollen. Dat maakt het werk voor iedereen haalbaarder.
3. De verbinder, of de bruggenbouwer tussen partners
Als verbinder of gangmaker breng je energie en verbinding in het lokale BOA-verhaal. Je betrekt organisaties, adviesraden en burgers en moedigt hen aan om samen plannen te maken en doelen te realiseren.
Dat vraagt overtuigingskracht, vertrouwen geduld. Samenwerking groeit niet vanzelf en vertrouwen kan je niet zomaar afdwingen. Toon partners welke plek ze hebben in het geheel en waar ze elkaar kunnen versterken. Voorzie in je BOA-beleid daarom ook voldoende ruimte en middelen voor verbindende acties of impulsen.
4. De controleur, of de bewaker van kwaliteit en erkenning
Naast regie is er ook toezicht. Vlaanderen verwacht dat lokale besturen waken over de erkenning en kwaliteit van het BOA-aanbod. De controleursrol is meestal moeilijk te combineren met de andere rollen. Je eigen aanbod controleren voelt principieel fout aan. En partners waarmee je een constructieve relatie wil opbouwen, kunnen toezicht ervaren als controlerend of sanctionerend, wat de samenwerking bemoeilijkt.
Een betrouwbare en beproefde optie is een intergemeentelijke samenwerking voor toezicht en handhaving. Denk aan intercommunales die lokale besturen ondersteunen bij de handhaving van hun omgevingsbeleid. Zorg in elk geval voor een helder erkennings- en handhavingskader dat vertrekt vanuit een breed gedragen visie.
Je kan de controleursrol ook positief invullen: niet alleen als bewaker, maar ook als ondersteuner van groei. Door kwaliteitscriteria te koppelen aan feedback en ontwikkeling, wordt de rol werkbaarder en waardevoller.
Rollen in evenwicht houden
In de praktijk wisselen deze BOA-rollen van je lokaal bestuur voortdurend af. Soms ligt de nadruk op organiseren, soms op verbinden, soms op regie voeren. En niet elke rol vraagt dezelfde capaciteiten. Het kan dus gebeuren dat je niet altijd alle vaardigheden in huis hebt. Of misschien heb je nood aan iemand die neutraal kan optreden in het midden van jouw BOA-speelveld. En soms vraagt het geheel simpelweg extra energie om alles in beweging te krijgen.
Net op die momenten is ondersteuning extra waardevol. MONDEA ondersteunt vanuit een neutrale positie, met kennis, goede praktijken en extra capaciteit. Zo kan jij je BOA-verantwoordelijkheid in al haar facetten opnemen.
