De AI Act is intussen in werking en zet de toon voor hoe overheden omgaan met artificiële intelligentie. Voor lokale besturen betekent deze Europese AI regelgeving een duidelijke shift: van experimenteren naar het structureel en verantwoord inzetten van AI.
Maar wat houdt de AI Act precies in? Hieronder vertalen we wat de AI Act betekent voor jouw organisatie, en geven we richting aan een haalbare aanpak.
Wat is de AI Act en waarom is die relevant?
De AI Act is de eerste uitgebreide Europese wetgeving rond artificiële intelligentie. Het doel is helder: AI-toepassingen veilig, transparant en betrouwbaar maken.
De regelgeving werkt met een risicogebaseerde aanpak. Hoe groter de impact van een AI-systeem op burgers en de samenleving, hoe strenger de verplichtingen. Voor lokale besturen is deze AI-wetgeving relevant omdat AI steeds vaker opduikt in publieke dienstverlening. Denk aan chatbots, automatische besluitvorming of datagedreven analyses.
Dat betekent ook dat lokale overheden verantwoordelijkheid dragen voor het correct en ethisch gebruik van AI.
AI-geletterdheid wordt een structurele opdracht
Eén van de belangrijkste accenten binnen de AI Act is AI-geletterdheid. Lokale besturen moeten ervoor zorgen dat medewerkers die met AI werken voldoende kennis en inzicht hebben. Het gaat daarbij niet alleen om technologie, maar ook om kritisch denken, ethiek en risico-inschatting.
AI-geletterdheid wordt daarmee een essentieel onderdeel van organisatieontwikkeling.
Concreet betekent dit dat je moet:
- inzetten op opleiding rond AI voor medewerkers
- bewustzijn creëren rond AI-toepassingen
- medewerkers ondersteunen in verantwoord gebruik
- AI opnemen in leer- en ontwikkeltrajecten
Besturen die hier vandaag al op inzetten, versterken hun digitale maturiteit en bouwen aan duurzame AI-implementatie.
Van regelgeving naar praktijk: wat moet je als lokaal bestuur doen?
De impact van de AI Act zit niet alleen in de regels zelf, maar vooral in de vertaling naar je werking. Lokale besturen staan voor de uitdaging om AI structureel te verankeren in hun organisatie. Dat vraagt om duidelijke keuzes en een doordachte aanpak.
Belangrijke stappen zijn:
- Breng AI-toepassingen in kaart: waar wordt AI vandaag al gebruikt binnen je organisatie?
- Voer een risicoanalyse uit: welke toepassingen vallen onder hogere risicocategorieën?
- Werk aan AI governance: leg verantwoordelijkheden, processen en richtlijnen vast.
- Integreer AI in beleid en strategie: maak AI onderdeel van je bredere digitale transformatie.
- Veranker AI in aankoopprocessen: houd rekening met AI compliance bij aanbestedingen.
Door deze stappen te zetten, evolueer je van ad-hoc gebruik naar een gedragen AI-strategie. Met 2026 als kanteljaar is dit het moment om van intentie naar actie te gaan. Lokale besturen die vandaag investeren in AI-geletterdheid, governance en beleid, vermijden achterstand en bouwen aan een toekomstgerichte organisatie.
AI en publieke dienstverlening: kansen en verantwoordelijkheid
AI biedt lokale besturen heel wat kansen. Denk aan efficiëntere processen, betere dienstverlening en meer datagedreven werken. Tegelijk brengt het gebruik van AI ook risico’s met zich mee. Transparantie, non-discriminatie en privacy blijven cruciale aandachtspunten.
De AI Act verplicht lokale besturen om hier bewust en gestructureerd mee om te gaan. Dat betekent dat AI niet langer een puur technologisch verhaal is, maar een organisatiebrede verantwoordelijkheid.
Hoe MONDEA lokale besturen ondersteunt
De AI Act vraagt om meer dan kennis alleen. Lokale besturen hebben nood aan begeleiding in de vertaling naar hun dagelijkse werking.
MONDEA ondersteunt lokale besturen bij:
- het in kaart brengen van je AI-maturiteit
- het uitvoeren van risicoanalyses
- het uitwerken van AI beleid en governance
- het versterken van AI-geletterdheid binnen teams
- het begeleiden van AI implementatie in de praktijk
We vertrekken steeds vanuit de realiteit van je organisatie en bouwen samen aan een haalbare en gedragen aanpak.
