Een bakker op de hoek, een schrijnwerkerij achter de tuinen, een klein bedrijf dat al jaren werkgelegenheid biedt in de buurt… Economische activiteiten in woongebieden zijn van alle tijden, maar lokale besturen botsen vaker op uitdagingen rond leefbaarheid, mobiliteit, ruimtegebruik en aanvaarding door de buurt.
Daarom brengen VLAIO, VVSG en het Kenniscentrum Vlaamse Steden met het Lerend Netwerk Verweving lokale besturen samen rond deze gedeelde uitdagingen. MONDEA organiseert het traject met IDEA Consult, 51N43, CityD-Wes en Visuality EU.
Het doel? Lokale besturen versterken in bewust, evenwichtig en toekomstgericht omgaan met economische verweving. Niet als losstaand economisch of ruimtelijk dossier, maar als gedeelde uitdaging waarbij economie en omgeving elkaar nodig hebben.
Waarom beleid nodig is bij verweving (en niet alleen ‘losse dossiers’)
Kennis over economische verweving zit in veel lokale besturen verspreid. Soms bij economie, soms bij omgeving, soms bij een collega die het “erbij” neemt. Zeker in kleinere besturen blijft expertise daardoor persoonsafhankelijk en moeilijk overdraagbaar. Dat maakt het moeilijk om consistent beleid te voeren.
Tegelijk slorpt de dagelijkse werking veel tijd op: markten, vergunningen, praktische vragen… Door de focus op het operationele, komen de strategische vragen vaak te laat: wat willen we als gemeente mogelijk maken in woonkernen en onder welke voorwaarden? Wat betekent dit voor jobs, bereikbaarheid, leefkwaliteit en draagkracht van de buurt?
Waar wringt het meestal?
Het begint meestal bij een klacht: de verkeershinder veroorzaakt door een handelszaak, de geurhinder van een fabriek… mensen reageren vaak sterker op iets dat “plots” verandert, dan op iets dat historisch gegroeid is. Soms gaat het zelfs over ogenschijnlijk kleine dingen die groot worden: geluidshinder, vrachtverkeer in de straat… De dienst economie vertrekt dan vanuit het ondernemersperspectief: extra investering, lokale tewerkstelling, extra handelszaak… De omgevingsdienst vertrekt vanuit de omgevingscontext: draagkracht, schaal, verkeersimpact, hinder.
Als die twee perspectieven pas samenkomen wanneer er klachten zijn, beland je snel in een zwart-witdiscussie: “het mag niet” of “het moet stoppen”. Terwijl je net vooruit geraakt met een andere vraag: hoe kan het wel, met duidelijke afspraken?
Net daar kan een lokaal bestuur het verschil maken door te bemiddelen, verwachtingen te managen en oplossingen mogelijk te maken.
Wat het lerend netwerk concreet doet
Het Lerend Netwerk Verweving helpt besturen om sneller van discussie naar aanpak te gaan, via verschillende sporen:
- Nulmeting en eindevaluatie: we brengen in kaart waar besturen vandaag staan en meten op het einde van het traject de vooruitgang.
- Kerndebatten en studiedagen: we brengen ambtenaren samen rond een scherp thema, starten vanuit cases en werken naar aanpakken die in de praktijk werken. In december 2025 ging het bijvoorbeeld over leegstandsbeheer in dorpskernen: welke hefbomen heb je en hoe kan (tijdelijke) economische invulling mee oplossing bieden?
- Case-onderzoek: we verzamelen en bundelen ervaringen, zodat inzichten niet blijven hangen in één gemeente of één dienst.
- Beleidsevaluaties: evaluatie van beleidsmaatregelen rond verweving (zoals instrumentenmixen, bovenlokale maatregelen, buitenlandse inspiratie).
Wat werkt in de praktijk? En wat missen lokale besturen vaak?
Lokale besturen die sterker staan in verweving, doen doorgaans vier dingen:
- Duidelijke rolverdeling: Wie neemt regie? Waar landen signalen van ondernemers en buurtbewoners?
- Economie en omgeving samen aan tafel: Niet in parallelle trajecten, maar met gedeelde afwegingen en afspraken.
- Vroeg gesprek met ondernemer en buurt: Verwachtingen uitspreken, transparant communiceren, en samen zoeken naar haalbare maatregelen.
- Mitigaties concreet maken: Denk aan aangepaste logistiek, slimme inrichting van het gebouw, afspraken over leveringen, geluids- of verkeersmaatregelen… zodat impact beheersbaar blijft.
Dat vraagt soms ook samenwerking over gemeentegrenzen heen. Niet elk bestuur kan dit alleen dragen en aparte capaciteit voor vrijmaken. Intergemeentelijk samenwerken helpt enorm: je kan je expertise delen, strategischer werken en ben je minder afhankelijk van één persoon die alle kennis bezit.
Wat levert het op?
Als je verweving goed aanpakt, wint iedereen:
- Inwoners: levendige kernen en voorzieningen dichtbij, met aandacht voor leefkwaliteit.
- Ondernemers: duidelijke verwachtingen en sneller overleg, met ruimte om te ondernemen.
- Lokale besturen: minder brandjes blussen, meer werken vanuit visie en afstemming.
- De gemeenschap: meer draagvlak, omdat je samen naar oplossingen zoekt.
Sluit je aan bij het Lerend Netwerk Verweving
Het lerend netwerk is er niet alleen voor “economie”. Economie- en omgevingsdiensten zijn welkom, net omdat verweving een gedeelde opdracht is. Ook kleinere besturen zijn gebaat bij de uitwisseling: je hoeft het niet alleen uit te zoeken.
Lees hier meer over het netwerk en hoe je je kan aansluiten.
