Veel Vlaamse lokale besturen starten digitalisering met een duidelijke keuze: ze rollen Sharepoint uit, kiezen een CRM voor meldingen, bouwen een digitaal loket of plannings- of HR-tool, of experimenteren met AI voor teksten of dossiers. De aanbesteding loopt, de leverancier is gekozen, de planning ligt vast. En dan begint het echte werkt.
De praktijk loopt het vaak stroef. Niet omdat de technologie faalt, maar omdat organisaties onderschatten wat digitalisering echt vraagt. Gedrag verandert niet vanzelf. Cultuur al helemaal niet, en zeker niet in publieke en non-profitorganisaties, waar complexiteit en maatschappelijke verantwoordelijkheid samenkomen.
We spraken met consultants digitalisering & AI Ine Plovie, Bart Spitaels en Tim Van Thillo over waar digitale trajecten vandaag vastlopen en wat nodig is om ze wel te laten werken.
“De tool is er. En nu?”
De keuze voor een digitale tool voelt vaak als een mijlpaal. Eindelijk iets tastbaars. Maar net daar loopt het vaak mis.
Bart: “Veel organisaties denken: we voeren een systeem in en mensen volgen wel. Dat gebeurt niet. Een tool verandert niets als je niet tegelijk nadenkt over hoe mensen werken, beslissen en samenwerken.”
Tim: “Wat we vaak zien, is dat organisaties enorm veel tijd steken in de selectie van software, maar nauwelijks stilstaan bij de impact op de werkvloer. Wie werkt straks anders? Welke autonomie verschuift? Welke routines botsen?”
Ine: “Net die vragen maken het verschil. Ze vragen gesprek, begrip en soms bijsturing. Ze laten zich niet vatten in een strakke projectplanning. Maar net die gesprekken bepalen of een digitale oplossing echt gaat werken in de praktijk.”
Een tool is dus geen eindpunt, maar een startpunt. Zonder begeleiding wordt digitalisering een technische oplossing voor een organisatorisch vraagstuk.
Digitalisering vraagt gedrags- en cultuurverandering
Digitale transformatie gaat niet over processen digitaliseren, maar over anders werken. Dat maakt het fundamenteel menselijk.
Bart: “Digitalisering raakt aan vertrouwen en aan loslaten. Aan wie beslist en waarom. Dat zijn culturele vragen. Als je die niet benoemt, blijven mensen hangen in oud gedrag, ook al is het systeem nieuw.”
Tim: “Veel weerstand die organisaties ervaren, is eigenlijk geen weerstand tegen technologie, maar tegen onzekerheid. Kan ik dit? Ben ik nog relevant? Wat wordt er van mij verwacht? Als daar geen ruimte voor is, verlies je mensen onderweg.”
Ine: “Leidinggevenden spelen hierin een sleutelrol. Niet door alles te weten, wel door richting te geven, veiligheid te creëren en leren toe te laten. Digitale transformatie vraagt coachend leiderschap, geen controle. Tegelijk moet een leidinggevende het onderscheid blijven maken tussen bezorgdheden over verandering en terechte feedback op de kwaliteit van de oplossing”
Publieke en non-profitcontext: extra complex
In publieke en non-profitorganisaties ligt de lat nog hoger. Niet alleen intern, maar ook maatschappelijk.
Ine: “In publieke organisaties moet dienstverlening altijd blijven draaien. Dat maakt digitalisering complexer, maar ook relevanter. Als we technologie, en vandaag ook AI, doordacht inzetten, kan ze net ruimte creëren voor wat echt telt: beter beleid, betere dienstverlening en meer menselijk contact. Maar je kan hier niet experimenteren zonder gevolgen. Burgers en cliënten rekenen op continuïteit. Dat maakt mensen begrijpelijk voorzichtig en daar moeten we altijd rekening mee houden.”
Bart: “Daarbovenop komt de diversiteit in digitale vaardigheden. Eén organisatie telt vaak meerdere snelheden. Een uniforme aanpak werkt dan niet. Je moet differentiëren zonder te polariseren.”
Tim: “En vergeet de bestuurlijke context niet. Politieke ambities, beleidsdoelstellingen en externe deadlines zetten druk. Dat maakt het des te belangrijker om intern duidelijkheid en rust te brengen.”
Digitale transformatie in deze context vraagt dus niet méér technologie, maar meer aandacht voor mens, ritme en draagvlak.
Waar maakt MONDEA het verschil?
Karolien Dezeure, manager thema bij MONDEA:
“Publieke en non-profitorganisaties schakelen ons vaak in wanneer ze voelen dat digitalisering meer is dan een technisch project. MONDEA werkt bewust op het snijvlak van technologie, organisatie en mens. We begrijpen de logica van digitalisering, maar vertrekken ook altijd vanuit de realiteit van medewerkers, teams en leidinggevenden. En ook die van burgers, cliënten of klanten, voor wie de digitalisering tenslotte moet dienen.
Digitale transformatie is namelijk geen implementatie, maar een leerproces. Teams zoeken wat werkt, passen routines aan en ontwikkelen nieuwe manieren van samenwerken. Wie daar van bij het begin ruimte voor maakt, voorkomt veel frustratie later.
Zeker in publieke en non-profitcontexten is dat cruciaal. Je kan niet alleen een systeem implementeren. Je moet tegelijk werken aan leiderschap, communicatie, participatie en leervermogen.
Tegelijk zien we dat nieuwe technologieën zoals AI de digitaliseringswereld opnieuw door elkaar schudden. Organisaties zoeken hun weg tussen klassieke systemen, nieuwe tools en veranderende verwachtingen.
Net daar ligt onze kracht: we verbinden die werelden. De realiteit van mensen en teams, de organisatorische context, bestaande digitale toepassingen en nieuwe evoluties zoals AI. We vertragen waar nodig, stellen vragen die nog niet gesteld zijn en brengen structuur in complexiteit.
Zo helpen we organisaties om digitale verandering niet alleen te implementeren, maar ook duurzaam te laten werken.”
